Onur Programı

Onur Programı Süleymaniye Yerleşkesi

Proje 7

    Geleneksel külliye kavramının en önemli örnekleri arasında yer alan Süleymaniye Külliyesi, Kânunî Sultan Süleyman’ın isteği ile Klasik Osmanlı mimarisinin en önemli mimarı olan Mimar Sinan tarafından, İstanbul’un Haliç’e bakan yedi tepesinden birine inşa edilmiştir. Kıbleye dik doğrultuda inşa edilen bu kompleks yapı, eğimli bir arazide inşa edildiği için yapıda tam bir simetri bulunmamaktadır.

    Süleymaniye Külliyesi, merkezde Cami, caminin solunda Medrese-i Sâlis, Medrese-i Râbi, bu medreselerin alt kısmında Mülâzım Odaları, Hamam, Dârülhadis Dershanesi, Dârülhadis Talebe Hücreleri, caminin sağ tarafında sırasıyla Süleymaniye Çeşmesi, Sıbyân Mektebi, Medrese-i Evvel ve Medrese-i Sânî yer almaktadır. Bunun yanında külliye Dârüzziyâfe, Dârüşşifâ, Tabhane ve Kervansaray da içermektedir.

    Onur Programı tarafından koordine edilen klasik ilimler ve sosyal bilimler içeren dört yıllık akademik gelişim programı; Süleymaniye Külliyesi’nin Dârülhadis Medresesi ve Mülâzım Odaları kısımlarında, haftasonlarını kapsayan belirli periyodlarda İbn Haldun Üniversitesi öğrencilerine yönelik olarak icra edilmektedir. Süleymaniye Külliyesi’nde gerçekleştirilen eğitim faaliyetleri kapsamında ek eğitim alanlarına ihtiyaç duyulması durumunda, İbn Haldun Üniversitesi Medeniyetler İttifakı Enstitüsü’ne ev sahipliği yapan Medrese-i Sâlis de Onur Programı tarafından kullanılabilmektedir.

    Onur Programı’nın Süleymaniye Külliyesi eğitim faaliyetlerinin merkezi durumunda olan Mülâzım Odaları; Medrese-i Sâlis ve Medrese-i Râbi’nin alt katlarında yer alan, dar bir avluya bakan, tek sıra, bitişik nizam inşa edilmiş on sekiz odadan teşekkül etmektedir. Vakfiyesine göre “sâlih müminler ve âlim mülâzımlar” için inşa edilen Mülazım Odaları, Osmanlı ilmiye teşkilatında müderrislik ya da kadılık görevi için atama sırası bekleyen ve “Mülazım” olarak isimlendirilen kimselerin konakladıkları mekan olarak bilinmektedir. Süleymaniye Külliyesi hakkındaki tarihi belgelerde yer alan bilgilere göre, Mülazım Odalarında kalan öğrenci sayısı yirmi beş olup, kendilerinden herhangi bir ücret alınmamaktaydı.

    Süleymaniye Onur Programı eğitim faaliyetlerine ev sahipliği yapan diğer bir mekan ise Süleymaniye Külliyesi’nin önemli bir medresesi olan Dârülhadis Medresesi’dir. Bazı araştırmacılara göre İstanbul’daki ilk Dârülhadisi olan bu yapı Süleymaniye Camii’nin güneyinde yer almaktadır. Medresenin talebe odaları ise yapının güneydoğusunda arada bulunan bir bahçe ile yapıdan ayrılmaktadır. Osmanlı medreseleri genellikle, bir büyük sınıf, hoca, danişment ve talebe odalarından oluşmaktaydı. Dârülhadis Medresesi’nin dershanesi ise Süleymaniye Camii’nin kıble duvarı tarafında bulunmakta olup, Kânuni Sultan Süleyman ve Hürrem Sultan’ın türbelerinin önünde yer almaktadır. Kare planlı, sekizgen sekili tek kubbesi olup kubbesi on iki köşeli basık bir kasnağa oturtulmuştur. Dershanenin her duvarında dört adet olmak üzere toplam on altı pencere bulunmaktadır. Binanın altında yer alan su sarnıcından dolayı cümle kapısı yükseltilmiş olup, kapıya iki kollu dokuz basamaklı merdivenle çıkılmaktadır.

    Talebe odaları ise tek sıra, bitişik nizam, yirmi iki odadan oluşmaktadır. Önündeki revak ve odaların üstü ahşap çatı ile örtülmüştür. Odaların her birinde üç pencere bulunmakta olup, bir kapı ve bir ocak yer almaktadır. Osmanlı Döneminde yirmi iki odadan on beşinde öğrenciler, diğerlerinde ise görevliler kalmaktaydı. Talebe odalarının camii tarafındaki köşesinde yirmi bir ve yirmi ikinci odalarının üzerinde, merdivenle çıkılan çatılı bir köşk yer almaktadır. Bu köşkün hangi maksatla kullanıldığı tam bilinmemekle birlikte, Şeyhülislam Ebü’s-Suud Efendi(ö. 982/1574) ’nin İrşâdü’l-Akli’s-Selîm adlı meşhur eserini bu odada yazdığı söylenmektedir.

*Bu Yazıda Mehdin Çiftçi’nin “Süleymaniye Dârülhadisi” isimli eserinden istifade edilmiştir.